گل ارکیده عضوی از خانواده ثعلبیان است. این خانواده، یکی از بزرگترین مجموعههای گیاهان گلدار تک لپهای محسوب میشوند. اعضای این خانواده معمولا در طبیعت بهجای ریشه دواندن در خاک روی گیاهان دیگر رشد میکند، البته میتوانید این گیاهان را در خاک هم پرورش دهید. گل ارکیده بیش از 25000 گونه در رنگها و شکلهای متفاوت دارد. ارکیده فالانوپسیس، براساوولا، کاتاستوم، کاتلیا، سیمبیدیوم، دندروبیوم، اپیدندرم و لودیزیا مهمترین انواع گل ارکیده محسوب میشود.
ارکیده ها orchid گیاهان آپارتمانی محبوبی هستند که 25000 گونه مختلف از آنها در طبیعت وجود دارد. اگرچه گونه های بی شماری از ارکیده در طبیعت است، اما همه آنها ویژگی های فیزیکی مشابهی دارند و دارای یک شاخه بلند قوس دار هستند که با شکوفه های رنگی زیبا پوشانده شده است.
گلبرگ ها و کاسبرگ های ارکیده (داخلی ترین گلبرگ ها) معمولاً در گروه های سه تایی یافت میشوند. هندسه گلبرگ پایینی به شکلی است که اگر در فضای باز رشد کند، میزبان گرده افشان هایی مانند زنبورها باشد. بسته به نوع ارکیده، گلبرگ های آنها میتوانند لبه های مختلفی داشته باشند. برگ های ارکیده با یک لایه مومی سنگین پوشانده میشود تا از هدر رفتن آب جلوگیری شود.
ارکیده ها گیاهان جهان وطنی هستند که تقریبا در همه زیستگاه های روی زمین به جز یخچال های طبیعی یافت می شوند. غنی ترین تنوع جنس ها و گونه های ارکیده در مناطق گرمسیری یافت می شوند.خانواده ی ارکیده ها حدود 11٪ از تمام گونه های گیاهان دانه را در بر می گیرد.
ارکیده ها در مناطقی از سطح دریا تا ارتفاع حداقل 4600 متری رشد می کنند. بیشترین تعداد گونههای ارکیده در انجمنهای جنگل ابری در مناطق گرمسیری، معمولاً در دامنههای کوه که ابرها در روز و شب کوه را میچرخانند، یافت میشوند. چنین جنگلهایی به معنای واقعی کلمه با خزهها و گلسنگها پوشیده شدهاند و شیب زمین به نور خورشید اجازه میدهد تا از طریق پوشش گیاهی به زمین نفوذ کند. این یک زیستگاه عالی برای ارکیده های اپی فیت و همچنین اعضای خانواده Gesneriaceae و Araceae، سرخس ها و بسیاری از گیاهان اپی فیتیک دیگر است.
برخلاف تصور رایج، جنگلهای بارانی در زمینهای عموماً هموار، مکانهای ضعیفی برای گلهای ارکیده هستند. در Iquitos، در رودخانه آمازون در پرو، تنها حدود 125 گونه ارکیده گزارش شده است، و بسیاری از آنها بسیار نادر هستند. ارکیده هایی که در جنگل های بارانی به وجود می آیند در بالای درختان بزرگ قرار دارند. اغلب مقادیر زیادی از یک گونه منفرد در یک درخت زندگی می کنند، در حالی که درخت دیگری در نزدیکی ممکن است فقط یک یا دو گونه اضافی داشته باشد. جنگلهای فصلی گرمسیری-برگریز چوبهای جنگلی مناطق استوایی، که دورههای مرطوب و خشک مشخصی در آنها رخ میدهد، اغلب دارای گونههای ارکیده متعددی هستند. با این حال، این نیز بهترین زمین کشاورزی است، و بنابراین جنگل ها پس از کشت مدت زیادی دوام نمی آورند.
از گل ارکیده کجا استفاده می شود
با توجه به تعاریفی که از گل ارکیده کردیم و نحوه رویش و نگهداری آن میتوان گفت که از گل ارکیده در مناسبت های مختلف هم میتوان استفاده کرد و به عنوان هدیه و کادو با توجه به آن مناسبت خاص به اشکال مختلفی هدیه داد مثلا میتوان از گل ارکیده برای تزئین تاج گل عزاداری استفاده کرد و به خانواده متوفی هدیه داد. و یا در مناسبت های جشن و یا افتتاحیه و نمایشگاه این گل زیبا با رنگبندی مختلف رو در تزئیین تاج گل جشن و افتتاحیه استفاده نموند. و یا برای مراسمات شاد مختلف میتوان از گل ارکیده برای تزئئین جام گل خواستگاری استفاده کرد.
تاریخچه ی گل ارکیده
این گل در سالهای گذشته توسط یک گیاهشناس یونانی به نام orchis نامگذاری شده و یونانیها هم آن را مرتبط با قدرت باروری مردان میدانند. یکی از اصلیترین کاربردهای این گل در یونان باستان تشخیص جنسیت جنین بوده و معتقد بودند که زوجها میتوانند با استفاده از گل ارکیده، جنسیت جنین را تشخیص دهند. سالیان سال است که از این گل برای هدیه یا تزیین باکس استفاده میکنند. ارکیده، گل ملی کشور کلمبیا محسوب میشود و در این کشور میتوانید بیشترین گونههای این گل زیبا را ببینید.
شرایط نگهداری از گل ارکیده
پرورش و نگهداری گل ارکیده بسیار آسان است و این گل زیبا در لیست گیاهان کم نور و کم آب قرار میگیرد. گلهای زیبای آن حدود 3 تا 6 ماه ماندگاری دارند و بعد از آن با چیدن گلهای خشک شده، دوباره در فصل رشد به گل مینشینند. انواع ارکیده از خانواده ثعلبها هستند و گونههای وحشی آنها در ایران (شمال و مناطق گرمتر) وجود دارند.
نوعی ثعلب در کوههای باغرو (ادامه سلسله کوههای البرز به سمت آستارا و اردبیل) وجود دارد که ثعلب بستنی سنتی از همین گیاهان گرفته میشود. گل ارکیده دارای رنگ های مختلفی مانند: سفید، ارغوانی، ارغوانی رگدار، صورتی، زرد، ترکیبی از صورتی و سفید، آبی و … است.
برای نگهداری از گل ارکیده باید صبر زیادی داشته باشید. البته لازم به ذکر است که روشهای نگهداری از این گیاه در گونههای مختلف آن متفاوت است. همانطور که گفته شد، این گیاه در حالت عادی روی سرشاخههای گیاهان دیگر رشد میکند. این روش رشد ارکیده در کشورهایی مانند تایلند و مالزی فراوانتر است. گل ارکیده به میزان رطوبت بالایی نیاز دارد.
بهتر است که گل ارکیده را در خاک باغچه یا خاکهای معمولی نکارید، برای رشد بهتر، باید از پوسته درخت و خره درشت (ماس) برای بستر رشد این گیاه استفاده کنید. اگر از پوسته درخت بهعنوان خاک برای ارکیده استفاده میکنید، باید حداقل سالی یکبار آن را تعویض کنید، چون تکههای چوب رفتهرفته خورده میشوند و خاصبت زهکشی خود را از دست میدهند.
اما در کلیت، میتوانید از روشهای زیر برای نگهداری از گل ارکیده استفاده کنید:
نگهداری از گل ارکیده در گلدان
مهمترین نکته در موردنگهداری گل ارکیده گلدانی انتخاب گلدان مناسب است. برای گل ارکیده، گلدانی که دارای سوراخ در قسمت زیری باشد مناسب است. همچنین، گلدان باید به طور کافی عمیق باشد تا ریشه های گیاه، جای کافی برای رشد داشته باشند.
از خاک اختصاصی برای گل ارکیده استفاده کنید یا از مخلوطی از خاک باغچه، کربن، سنگ آهک و پوست خرما (یا مواد شبیه به پوست خرما) استفاده کنید. نکته مهم در مورد انتخاب خاک گلدان این است که دارای خاصیت زهکشی باشد و ریشه های گیاه را در معرض هوا قرار دهد.
گل ارکیده نیاز به نور مناسب دارد. قرار دادن گلدان در نزدیکی پنجره ای که نور خورشید به آن دسترسی دارد، می تواند مناسب باشد. این گل برای رشد خود، نیاز به تابش مستقیم و مداوم نور خورشید ندارد. به همین دلیل، قرار دادن آن در معرض نور به مدت طولانی، ممکن است به دست آمدن نتایج معکوس در گیاه شود.
یکی دیگر از مواردی که باعث حفظ شادابی و رشد مناسب ارکیده در داخل گلدان می شود، فراهم کردن رطوبت مناسب برای آن است. برای آبیاری این گل، باید به مقدار کافی آب استفاده کنید؛ به گونه ای که خاک گلدان خشک نماند. همچنین، رطوبت بیش از حد و مداوم نیز برای آن مضر خواهد بود. علاوه بر این، میزان دمای مناسب برای رشد گل ارکیده نیز بین 20-15 درجه سانتی گراد در روز و 15-10 درجه سانتی گراد در شب است.
برای رشد بهتر گل ارکیده، می توانید از محلول های غذایی خاص برای آن استفاده کنید. این محلول ها حاوی عناصر غذایی مورد نیاز گیاه مانند نیتروژن، فسفر و پتاسیم هستند. بهتر است هر چند هفته یکبار از این محلول ها استفاده کنید تا رشد مناسب گل را شاهد باشید
گل ارکیده در تراریوم
تراریوم، باغ شیشه ای و مینیاتوری است که می تواند محیطی ایده آل برای نگهداری گل ارکیده باشد. این روش نگهداری، زیبایی خیره کننده ای به دکوراسیون منزل شما می بخشد و نیاز به مراقبت کمتری دارد.
انتخاب مناسب تراریوم گل ارکیده
تراریوم باید به اندازه کافی بزرگ باشد تا ریشه های گیاه به راحتی در آن جای بگیرند. همچنین، وجود درب در تراریوم برای حفظ رطوبت ضروری است.
خاک مناسب گل ارکیده
از خاکی مخصوص ارکیده استفاده کنید که زهکشی مناسب داشته باشد و به ریشه ها اجازه تنفس بدهد.
ابیاری گل ارکیده
ارکیده ها به آبیاری زیاد نیاز ندارند. اجازه دهید خاک بین دو آبیاری به طور کامل خشک شود.
نور مناسب گل ارکیده
ارکیده ها به نور غیر مستقیم و روشن نیاز دارند. از قرار دادن تراریوم در معرض نور مستقیم خورشید خودداری کنید.
کوددهی گل ارکیده
در طول فصل رشد، هر دو هفته یکبار با کود مخصوص ارکیده گیاه را تغذیه کنید.
انواع گل ارکیده
گل ارکیده یکی از بزرگترین خانواده های گیاهان گلدار است که صدها جنس متفاوت را شامل می شود.
ارکیده های کاتلیا:
یکی از رایج ترین ارکیده ها، ارکیده های کاتلیا ظاهری ژولیده و رایحه ای قوی و شبیه وانیل دارند. که معمولاً به عنوان ارکیده کورساژ نامیده می شود، می تواند تا دو فوت رشد کند.
ارکیده Phalaenopsis:
که به آن ارکیده پروانه نیز می گویند، ارکیده های پروانه مقاوم هستند، اما در رطوبت بالا بهترین عملکرد را دارند و به ویژه به دمای سرد حساس هستند.
ارکیده دندروبیوم:
ارکیده های دندروبیوم اپی فیت هایی هستند که روی اشیاء دیگر در طبیعت رشد می کنند. آنها در رطوبت بالا بهترین عملکرد را دارند اما مستعد آبیاری بیش از حد هستند. دندروبیوم ها دارای گل های ظریف و رنگ روشنی هستند که از بنفش تا سبز متغیر است و عمدتاً شاخ و برگ خود را در تمام طول سال حفظ می کنند.
ارکیده Oncidium :
که به دلیل شکل منحصر به فرد گلبرگ ها به ارکیده های خانم رقصنده نیز معروف است، ارکیده خانم رقصنده بومی آمریکای مرکزی و آمریکای جنوبی است. این جنس شامل رقمی به نام “Sharry Baby” است که به خاطر رایحه شکلاتی خود قابل توجه است. ارکیده های خانم رقصنده می توانند یک جنس چالش برانگیز برای رشد باشند زیرا به رطوبت ثابت و آب و هوای خنک تر نیاز دارند.
ارکیده واندا:
به عنوان یک جنس اپی فیت، ارکیده واندا روی سطح گیاهان یا سنگ ها رشد می کند و مواد مغذی را از آب و هوا جمع آوری می کند. این تیره ارکیده در مناطق استوایی جنوب شرقی آسیا زندگی می کند. ارکیده واندا می تواند هر سال دو تا سه بار در رنگ های مختلف بسته به گونه شکوفه دهد.
ارکیده های سیمبیدیوم:
ارکیده های سیمبیدیوم که به آن ارکیده های قایق نیز می گویند، یک تیره مقاوم هستند که در بیرون رشد می کنند. این جنس می تواند در دمای خشک تر، دمای پایین و حتی مقدار کمی از یخبندان زنده بماند. ارکیده های Cymbidium دارای شبه پیازهای مشخص با برگ های بلند هستند.
ارکیده لیکاست:
ارکیده لیکاست دارای پیازهای کاذب گرد، برگ های پهن و گل های مومی شکل است. یکی از گونه های ارکیده در این جنس ، گل ملی گواتمالا است. لیکاست اسکینری که به خاطر گل های سفیدش معروف است، معمولا ارکیده راهبه سفید نامیده می شود.
ارکیده Encyclia :
که با نام های ارکیده صدفی یا گل صدفی نیز شناخته می شود، این جنس می تواند چندین ماه در یک زمان شکوفا شود. ارکیده های صدفی بیش از 100 گونه را شامل می شود، از جمله Encyclia tampensis متمایز، که به عنوان ارکیده پروانه ای تامپا نیز شناخته می شود.
ارکیده ی لودیزیا:
ارکیده لودیزیا تنها شامل یک گونه است که در کف جنگلی در جنوب چین و آسیای جنوب شرقی می روید. ارکیده های لودیزیا که معمولا به دلیل برگ های رنگارنگشان به ارکیده های جواهری معروف هستند، گیاهان آپارتمانی عالی هستند زیرا در سایه رشد می کنند و نیاز به نگهداری کمی دارند.
ارکیده کامبریا:
ارکیده کامبریا یک نوع ارکیدۀ ترکیبی هست که گیاهان «والد» اون از سراسر جهان میان. اندازه و شکل گلها خیلی متفاوته: از 1.5 سانتیمتر تا بیش از 10 سانتی متر و از ستارهای شکل تا تقریباً گرد. کامبریا در رنگ های قهوهای، قرمز و بنفش رنگهای غالب هستند، اما رنگهای صورتی، نارنجی و قهوهای از این مدل هم وجود دارن.
ارکیده عنکبوتی:
شما هم مثل من فک میکنین این ارکیده ترسناکه؟؟ به راحتی متوجه میشین که چرا اسم «ارکیده عنکبوتی» رو روی این نوع گذاشتن. شکوفههای براسیا کرمی مایل به سفید ملایم هستند و اغلب با لکههای قهوهای یا بنفش مشخص میشن.
ارکیده کفش ونوس:
ارکیده پافیوپدیلوم رو،، کفش ونوس هم میگن. من که میگم بامزهترین شکل ارکیده رو داره. نظر شما چیه؟ جالبه بدونین این ارکیدههای خاص تو بین پرورشدهندههای مبتدی و طرفداران پرپاقرص ارکیده بسیار محبوبه. پافیوپدیلوم اسمش رو از لب کیسهای شکل منحصربهفردش گرفته که اغلب شبیه یک دمپایی زنانه شیکه. این کیسه به عنوان تله حشرات عمل میکنه و باعث گیرافتادن حشرات و گرده افشانی گیاه میشه.
ارکیده پانسی :
ارکیده میلتونیا که بهش «ارکیده پانسی» هم گفته میشه، ترجیح میده در سواحل شیبدار رودخانه یا در فضای باز رشد کنه. صدها گونه داره که از نظر شکل و اندازه بسیار متفاوتن. ارکیده میلتونیا در رنگهای مختلفی مانند سفید، زرد، صورتی، قرمز و بنفش وجود دارن.
گل ارکیده گیاهی بسیار زیبا و خوش رنگ و لعاب است که گونههای متنوعی دارد. وجود شکوفههای رنگارنگ، برگهای پهن و فرم ایده آل این گل را روز به روز محبوب دلها میکند. اما تا زمانی که نگهداری از گل ارکیده به خوبی پیش نرود، این گلها زیبایی چندانی نخواهند داشت.
