یکی از گل های زیبای مناطق گرمسیری، گل استرزیا به انگلیسی strelitzia است که به نام گل پرنده بهشتی نیز نامیده می شود. این گل عمدتا در مناطق جنوب آفریقا روییده و به صورت دسته های گروهی در کنار هم رشد می کنند. شکل خاص و زیبای این گل، که ترکیب رنگ های چشم نواز می باشد، باعث شده است که آن را به نام گل استرزیا در دنیا بشناسند.
جالب است بدانید که علت نام گذاری این گل به استرزیا، این بوده که به احترام ملکه شارلوت و شاهزاده استرلیتز، انتخاب شده است. گل پرنده بهشتی یا گل استرزیا، از گل های محبوب و مشهور در مناطق گرمسیری بود.
گل استرزیا به عنوان یک گیاه زینتی بسیار محبوب است که نخستین بار در سال 1773 ، در باغ های گیاهان سلطنتی انگلستان رشد یافته و به صورت گلی رسمی در این کشور گسترش یافت.
در کشور انگلستان از این نوع از گل عمدتا در فضاهایی مانند گلخانه و یا پرورش گل نگداری می شود که دارای دمای کنترل شده ای بوده و تنها در فصول گرم سال به بیرون منتقل می شوند. این گل در کشور انگلستان از طرفداران زیادی برخوردار است.
در صورتی که در خاک مناسبی کاشته شود سرعت رشد خوبی داشته و می تواند در طول سال بارها گل دهی داشته باشد. البته این را نیز باید دقت کرد که همواره باید نوررسانی به این گل انجام شده و از قراردادن در برابر نور مستقیم خورشید پرهیز کرد. با داشتن یک مراقبت مناسب، می توان این گل زیبا را مدت های زیادی نگاه داشت.
قسمت سختی که گل از آن خارج می شود به spathe نام گرفته است که به صورت عمود بر ساقه قرار خواهد گرفت و شبیه به منقار یک پرنده است. این شرایط باعث می شود که گل هایی که از آن خارج می شوند، دارای سه کاسبرگ به رنگ نارنجی درخشان، و سه کاسبرگ به رنگ آبی ارغوانی یا سفید را ایجاد می کنند. به شکلی که دو گلبرگ آبی به یکدیگر متصل شده اند.
تغذیه مناسب آن ها با کودها به صورت هر هفته نیز در بهبود رشد آن ها بسیار موثر است به خصوص آن که در ابتدای فصل بهار باشد. همچنین در صورتی که در گلدان هایی کاشته شوند که بتوان آن ها را در فصول گرم سال به محیط بیرون منتقل نمود، امکان رشد بهتری برای گل استرزیا ایجاد شده است.
گیاه را مرتبا از نظر وجود شته، کرمها و هیره چک کنید. به محض اینکه یکی از آنها را مشاهده کردید، از صابون دافع حشرات استفاده کنید، دقت کنید که این صابون را فقط به بخش زیرین برگهای این گیاه اسپری کنید.
استرلیتزیا مستعد ابتلا به قارچ بوتریس سینرئا یا همان کپک خاکستری است. در این بیماری، بر سطح برگها و گلبرگها لکههایی با لایه نازک خاکستری رنگ ایجاد میشود. برای درمان، بخشهای بیمار گیاه را جدا کرده و از جریان مناسب هوا در تمام بخشهای گیاه اطمینان حاصل کنید.
روش تکثیر
استرلیتزیا را میتوانید به سادگی از طریق تقسیم ریزوم حین تعویض گلدان، تکثیر کنید. یک جوانهای را که دارای حداقل 3 برگ باشد جدا کرده و در خاک غنی بکارید.
میتوانید استرلیتزیا را از طریق کاشت دانه نیز تکثیر کنید، اما تقسیم کردن روش بسیار مناسبتری برای تکثیر این گیاه در منزل است. بخصوص که کاشت دانه به چندین ماه زمان برای جوانه زنی نیاز دارد.
بهتر است به طور مرتب این گیاه را تقسیم نکنید، زیرا هر چه تراکم برگها بالاتر باشد، شکوفههای بیشتری رشد خواهند کرد.
مشکلات وبیماری های گل استرزیا
شکافته شدن
بسیاری از مردم با دیدن برگهای شکافته شده استرلیتزیا فکر میکنند اتفاق ناگواری در شرف وقوع است؛ اما جای نگرانی نیست. حقیقت این است که رخ دادن چنین تغییری در سطح برگهای این گیاه کاملا طبیعی است. این اتفاق بخشی از تطابق این گیاه با طبیعت است: شکافها این امکان را فراهم میکنند که باد به راحتی در میان گیاه جریان پیدا کند؛ بدون این که سبب شکستن، خم شدن یا واژگونی گیاهان سنگین شود. با منتقل کردن گیاه به داخل خانه، این شکافها نیز کاهش خواهند یافت. اما باز هم ظهور آنها در خانه نیز محتمل و طبیعی است.
قهوه ای شدن لبه ها
اگر شاهد قهوهای و شکننده شدن برگهای استرلیتزیا بودید، یعنی آبیاری کمتر از حد نیاز بوده یا هوا بیش از حد خشک است.
همانطور که اشاره کردیم، این گیاه عاشق رطوبت بوده و همواره تشنه است! آن را در نزدیکی دستگاههای سرمایشی/ گرمایشی یا پنجرههایی که مدام باز و بسته میشوند قرار ندهید و را مرتبا آبیاری کنید و با مرطوب کردن گیاه به کمک اسپری آب، میزان رطوبت را افزایش دهید. بسته به میزان خشکی هوا، میتوانید روزی یکبار، چندین بار در روز یا هر چند هفته یکبار برگها را مرطوب کنید.
زرد شدن
اگر برگهایی زرد و پژمرده در گیاه خود مشاهده کردید، احتمالا بیش از حد به آن آب دادهاید. ابتدا ریشهها را چک کرده و از عدم فاسد شدن آن مطمئن شوید. اگر ریشه آسیب دیده باشد، باید گیاه را در گلدان جدیدی بکارید. اما اگر ریشه سالم بود، گیاه را به گلدان باز گردانده و اجازه دهید خاک کاملا خشک شود، سپس آبیاری را با مقدار معتدلتری از سر بگیرید.
لوله ای شدن
اگر برگهای استرلیتزیا به داخل پیچ خورده و لولهای مانند شدند، دلیل اصلی کمبود آب است.
برای جبران این کمبود، آن را به خوبی آبیاری کنید، در واقع بهتر است گیاه را به حمام ببرید. گیاه را از گلدان تزئینی (خارجی) خود خارج کرده و در حمام قرار دهید. سپس آن را کاملا آبیاری کنید. اجازه دهید آب اضافی از زیر آن خارج شود، سپس گیاه را به گلدان خود منتقل کنید. بسته به اینکه گیاه شما چقدر خشک است، برای 2-1 ساعت باید در آب قرار بگیرد. پس اگر وان ندارید، میتوانید از ظرفی بزرگ استفاده کرده و گیاه را در آن قرار دهید.
شرایط نگهداری گل استرزیا
نوردهی
پرنده بهشتی به نور متوسط تا زیادی نیاز دارد و در صورت دریافت نور کم متمایل به سایه، ممکن است گلدهی نداشته باشد و یا گلهای متولد شده نیز از بین بروند. درواقع نور کم سبب میشود که گیاه مواد مورد نیازی که برای گلدهی از طریق فتوسنتز از نور خورشید دریافت میکند را در دسترس نداشته باشد و به همین دلیل نتواند به طور طبیعی گلدهی داشته باشد. البته در نظر داشته باشید که نور مصنوعی نیز مانند نور طبیعی برای گلدهی و رشد این گیاه خوب است. از قرار دادن این گل در معرض مستقیم آفتاب تابستان و یا نور شدید خورشید خودداری کنید. البته پرنده بهشتی نور آفتاب زمستان را میتواند تحمل کند.
آبیاری
این گل همیشه به خصوص در فصول رشد، به آبیاری نسبتا زیادی نیاز دارد تا جایی که خاک آن اصلا خشک نگردد و کمی رطوبت را همیشه با خود داشته باشد. پرنده بهشتی نیز مانند گلهای دیگر دوره استراحت و خواب دارد که نزدیک به مرداد ماه است و در این دوره باید آبیاری را خیلی کمتر کنید تا ریشه های گیاه نسوزد و در فصول رشد گلدهی گیاه تضمین شود.
رطوبت
گل استرلیتزیا رطوبت بالا ( 50 تا 70 ) را دوست دارد و میتوانید از راههای تامین رطوبت گیاهان کمک بگیرید و شرایط مناسبی برای آن فراهم کنید. از جمله این راهها استفاده از جزیره در زیر گلدانی و یا قرار دادن یک ظرف آب در کنار آن است تا با تبخیر آب، رطوبت گیاه تامین شود.
دما
گل پرنده بهشتی کمی حساس است و سرمای بالا و نزدیک به انجماد به این گیاه آسیب میرساند. بهتر است در صورت سرد شدن بیش از حد هوا برروی آن یک پلاستیک بکشید و یا آن را در ابتدا در گلدان های بزرگ بکارید تا امکان انتقال آن به داخل یا گلخانه فراهم باشد. در کل آب و هوای معتدل رو به گرم و مرطوب را دوست دارد و به همین دلیل در شمال کشور و یا باغهای ساحلی از رشد خوبی برخوردار است. البته باید توجه داشته باشید همانطور که گلدهی در فصل سرما انجام میگیرد یعنی برای تولید گل به کمی دمای پایین نیاز دارد اما این کاهش دما نباید برای آن ادامه دار شود و دمای کمتر از 13 درجه سبب توقف و یا کند شدن رشد برگها خواهد شد.
خاک مناسب
پرنده بهشتی به خاک قلیایی نیاز دارد اما در اغلب خاکها میتواند رشد کند. این گل ریشه های گسترده ای دارد و به حداقل 50 سانتی متر عمق خاک در گلدان یا باغچه نیاز دارد. بهترین خاک برای این گل مخلوطی از خاک باغچه، شن درشت یا پرلیت و کود دامی پوسیده است تا نیاز های گیاه را رفع کند.
کوددهی
در فصول رشد یعنی بهار و تابستان به کوددهی منظم نیاز دارد. در صورتی که امکان دادن کود منظم به آن را ندارید، میتوانید خاک سطحی را به خاکی جدید و غنی از مواد معدنی تعویض کنید تا گیاه تغذیه شود. در پاییز و زمستان بهتر است کوددهی را کم و یا کاملا متوقف کنید.
گلدهی
همانطور که گفته شد، پرنده بهشتی برای گلدهی به دمای نسبتا پایینی نیاز دارد و به همین دلیل این گیاه در ایران در روزهای زمستانی به گل مینشیند. بعد از کاشت جوانه های این گیاه، حداقل سه سال طول میکشد تا اولین گلدهی خود را داشته باشد. جالب است بدانید که عملکرد گل با افزایش سن گیاه بیشتر میشود و ممکن است بعد از گذشت 5 یا 6 سال در فصل رشد گلهای بیشتری تولید کند.
تعویض گلدان
تعویض مرتب گلدان سبب افزایش سرعت رشد گیاه میشود. بنابراین اگر میخواهید گیاهتان رشد بیشتری داشته باشد میتوانید هر سال گلدان آن را عوض کنید. دقت کنید که حتما از گلدان های عمیق استفاده کنید تا ریشه ها فضای کافی برای گسترش را داشته باشند.
نماد گل استرزیا
رنگهای مختلف گل های استرلیتزیا هر کدام میتوانند نمادها و معانی خاصی داشته باشند. این نمادها اغلب با زیبایی، انرژی و طبیعت مرتبط هستند و شما می توانید با توجه به سلیقه خود و با توجه به نماد گل، دسته گلی از استرلیتزیا را از گلفروشی رزپک خریداری نمایید. در ادامه به برخی از نمادهای رایج رنگهای مختلف استرلیتزیا میپردازیم:
رنگ نارنجی
معمولاً با احساسات مثبت، شادی و اشتیاق همراه است. این رنگ نماد سرزندگی و انرژی است و میتواند حس خوشبینی و شور و شوق را القا کند. همچنین به عنوان رنگ خلاقیت شناخته میشود و میتواند به تحریک ایدههای نو و ابتکار کمک کند.
رنگ آبی
آرامش، صلح و سکون است. این رنگ به کاهش استرس و ایجاد حس آرامش کمک میکند. همچنین نماد اعتماد و وفاداری است. این رنگ معمولاً با احساسات ثبات و امنیت همراه است.
رنگ بنفش
معنویت و عرفان است و اغلب با دنیای درونی و روحانی مرتبط است. این رنگ نماد شکوه، جلال و لوکس بودن نیز است و در بسیاری از فرهنگها به عنوان رنگ سلطنتی شناخته میشود.
رنگ سبز
برگهای استرلیتزیا نماد طبیعت، رشد و تازگی است. این رنگ با زندگی و احیای طبیعت در ارتباط است. همچنین نماد سلامتی و شفا است و به احساسات مثبت و تجدید انرژی مرتبط است.
ترکیب رنگهای مختلف در گل استرلیتزیا نماد هماهنگی و تعادل است. این ترکیب نشاندهنده توازن و زیبایی طبیعت است و به ما یادآوری میکند که طبیعت پر از رنگها و جلوههای مختلف است که هر کدام زیبایی خاص خود را دارند.
انواع گل استرزیا
استرلیتزیا رجنای (Strelitzia reginae)
از شناختهشدهترین و رایجترین نوع آن است. گلهای آن دارای گلبرگهای نارنجی روشن و کاسبرگهای آبی یا بنفش عمیق هستند. این گیاه به ارتفاع 1.2 تا 1.5 متر میرسد. به عنوان گل شاخه بریده در دستهگلها و تزئینات گلآرایی بسیار محبوب است. این نوع به طور معمول در اواخر زمستان تا اوایل بهار و تابستان گل میدهد. در شرایط گرمسیری و با مراقبت مناسب، ممکن است در طول سال نیز گل بدهد. قیمت گل پرنده بهشتی رجنای مناسب تر از انواع دیگر است.
استرلیتزیا نیکولای (Strelitzia nicolai)
به دلیل گلهای بزرگ و سفید رنگش شناخته میشود. کاسبرگهای آن به رنگ آبی تیره هستند. این گیاه میتواند تا ارتفاع 10 متر رشد کند و به درخت شباهت دارد. به عنوان یک گیاه زینتی در باغها و فضاهای بزرگ مورد استفاده قرار میگیرد.
استرلیتزیا جونیور (Strelitzia juncea)
دارای برگهای باریک و نیمانند است که ظاهری متفاوت به آن میبخشد. گلهای آن شبیه به استرلیتزیا رجنای با رنگهای نارنجی و آبی هستند. این گیاه به ارتفاع 1 تا 1.5 متر میرسد. به دلیل ظاهر خاص و منحصر به فرد در طراحیهای مدرن و مینیمالیستی به کار میرود.
استرلیتزیا آلتا (Strelitzia alba)
سفید با کاسبرگهای سبز روشن هستند. برگهای آن نیز بزرگ و شبیه به برگهای موز هستند. این گیاه میتواند تا ارتفاع 10 متر رشد کند و به عنوان یک گیاه زینتی در باغها و فضاهای باز مورد استفاده قرار میگیرد. این نوع از استرلیتزیا معمولاً در طول فصلهای گرم، از تابستان تا پاییز گل میدهد.
استرلیتزیا مانیکاتا (Strelitzia caudata)
کمتر شناخته شده است و دارای گلهایی با ترکیب رنگی سفید و آبی است. این گیاه به ارتفاع 5 تا 6 متر میرسد. بیشتر در باغهای گرمسیری و مناطق با آب و هوای مشابه به کار میرود.
